Snilldarpistill Valgerðar

Nýjasta bloggfærsla Valgerðar Sverrisdóttur er tær snilld. Þar leggur hún út frá nýrri stöðu í fjármálakerfinu þar sem 2 konur eru nú teknar við völdum í nýju ríkisbönkunum og segir m.a.:

Þetta leiðir óneitanlega hugann að stöðunni í stjórnmálum. Getur verið að þar sé líka þörf fyrir breytingar í þessa átt? Getur verið að það þurfi einnig á þeim vettvangi að gefa konum aukin tækifæri?

Áfram heldur Valgerður og vísar til nýlegra skrifa formanns Samfylkingarinnar, Ingibjargar Sólrúnar, og varaformanns Sjálfstæðisflokksins, Þorgerðar Katrínar, og telur augljóslega báða(r) mæla skynsamlega hvað varðar þau mál sem brýnast á okkur brenna um þessar mundir. Hún endar svo færslu sýna svohljóðandi:

Nú velta ýmsir fyrir sér hvort þær ættu að hafa enn meiri völd og hvort hugsanlegt sé að "þjóðstjórn kvenna" sé framundan.

Þess má geta að varaformenn Vinstri grænna og Framsóknar eru líka konur.

Svo gæti Edda Rós Karlsdóttir orðið seðlabankastjóri.

Ég segi nú bara si svona.

Ég get ekki annað en endurtekið það sem ég hef áður sagt, þetta er tær snilld! Hvar skrifa ég undir stuðnings- og áskorunaryfirlýsingu fyrir þessari hugmynd?

Ein ég sit og sauma...

Í þeim miklu efnahagshremmingum sem nú ganga yfir heimsbyggðina hefur dagurinn í dag gefið nokkra von. Evru-ríkin 15 innan ESB hafa stillt saman strengi sína. Ótakmarkaðir gjaldeyrisskiptasamningar hafa verið settir upp milli Evrópska seðlabankans, seðlabanka Englands, seðlabanka Sviss og Seðlabanka Bandaríkjanna. Öllu skal til kostað að bjarga bankakerfum aðildarlandanna.

Önnur ríki innan ESB og EES njóta góðs af - nema Ísland.

Sviss nýtur sérstöðu sinnar sem tryggasta bankaland í heimi. Liechtenstein nýtur þess að vera vera í tolla- og myntbandalagi við þennan stóra granna sinn.

Noregur nýtur stærðarinnar og olíunnar, og þá sérstaklega olíusjóðsins.

Ísland nýtur einskis, nema einverunnar!

Það er kalt í krónulandi.

Gjaldeyriseftirlit light!

Seðlabankinn hefur nú sett af stað einskonar megrunarútgáfu af gjaldeyriseftirliti. Fyrir 20 árum vann ég í Seðlabankanum við "the real thing" í þáverandi Gjaldeyriseftirliti Seðlabanka Íslands með afbragsfólki. Gjaldeyriseftirlitið var síðan lagt af að mig minnir í samhengi við upptöku EES-samningsins.

Það er vonandi að þessar ráðstafanir hafi róandi áhrif á gengið.

Að sjá fyrir...

Það er athyglisvert að lesa blogg Willem Buiter's frá því fyrr í kvöld. Frá því tengir hann í skýrslu sem hann vann með Anne C. Sibert um stöðu og framtíðarhorfur íslensku bankanna. Titill skýrslunnar er "The Icelandic banking crisis and what to do about it: The lender of last resort theory of optimal currency areas".

Skýrsla þessi var unnin að beiðni Landsbankans og upphaflega skilað í lok apríl síðastliðin. Þann 11. júlí var haldin lokuð ráðstefna að sögn Buiter's þar sem boðið var völdum einstaklingum frá bönkunum, úr stjórnsýslunni, frá Seðlabankanum og úr háskólunum.

Niðurstaða skýrslunnar var einföld, í ljósi stærðar bankanna var íslenska krónan ekki nothæfur gjaldmiðill fyrir starfsemi bankanna. Annað tveggja varð að gera: bankarnir að fara úr landi eða að Ísland tæki upp evru með aðild að ESB og EMU.

Þáverandi ástand, eða viðskiptamódel Íslands, stæðist ekki og hætta væri á hruni ef ekkert væri að gert. Eða eins og segir í inngangi skýrslunnar: "With most of the banking system’s assets and liabilities denominated in foreign currency, and with a large amount of short-maturity foreign-currency liabilities, Iceland needs a foreign currency lender of last resort and market maker of last resort to prevent funding illiquidity or market illiquidity from bringing down the banking system."

Svo margt var vitað, við svo mörgu var varað og svo margt lagt til.

Og margt séð fyrir.

En samt...

Það sem þarf að gera...

Hér er listi yfir sumt af því sem þyrfti að gera nú á næstunni, í engri sérstakri röð:

Lækka vexti um a.m.k. helming, ásamt því að gera lánsfé í íslenskum krónum vel aðgengilegt frá Seðlabanka til viðskiptabanka og sparisjóða. Tryggja þarf lánsfjárstreymi til fyrirtækjanna þ.a. atvinnulíf landsmanna stöðvist ekki. Lausafjárþurrð hefur líka áhrif á fyrirtækin og það vantar krónur í kerfið, rétt eins og gjaldeyri.

Setja tímabundin lög á alla kjarasamninga og frysta þá fram til a.m.k. loka næsta árs eins og þeir standa í dag.

Afnema tímabundið tengingu vísitölu neysluverðs og lána.

Hækka tekjuskatt einstaklinga í 40%. Það er óumflýjanlegt til að mæta auknum útgjöldum ríkissjóðs.

Hækka persónuafslátt því til samræmis þ.a. nettó áhrif verði engin á laun upp á 200 þúsund eða minna.

Afnema öll stimpilgjöld húsnæðislána, þ.a. engin vafi leiki á því að við yfirfærslu þeirra að ekki þurfi að greiða gjöldin. Einnig mun það auðvelda önnur fasteignaviðskipti, þó ekki sé fyrirsjáanlegt að þau verði nokkur að ráði næstu mánuði

Afnema öll vörugjöld, önnur en á áfengi, tóbak og bíla. Þau vörugjöld sem eftir standa verði ekki hækkuð.

Endurvekja gjaldeyriseftirlit Seðlabankans tímabundið.

Skipta um stjórn og bankastjóra Seðlabankans. Alveg óháð sökudólgaleit yrði það mikilvægt skref í að auka trúverðugleika og styrkja stjórnvöld í sessi um það að óumdeilt sé að þau leiði aðgerðir.

Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn? Er það nokkuð val lengur?

Aðild að ESB? Er það nokkuð val lengur?

Rétt er að þakka fyrir það sem vel er gert. Daglegir blaðamannafundir forsætisráðherra og viðskiptaráðherra eru til fyrirmyndar.

"Loose lips sink ships!"

Nú er ljóst að Kastljósviðtal seðlabankastjóra er líklega dýrasta viðtal sögunnar.

Það sem vekur frekari furðu er af hverju beðið var fram eftir degi, fram yfir lokun markaða í Englandi, að birta yfirlýsingu forsætisráðherra.

Enn merkilegra er að sú yfirlýsing sé jafn loðin og raun ber vitni. Hún hefði átt að segja afdráttarlaust að lágmarksábyrgðir yrðu virtar. Punktur.

(Myndir með þessari færslu fengnar af heimasíðu American Merchant Marine at War)

ESB: Framsókn vill aðildarviðræður

Efnahagsástandið hefur haft þau áhrif að Evrópuumræðan hér á landi hefur gerbreytt um takt. Hvergi er það jafn augljóst og í Framsóknarflokknum þar sem nú liggur beinlínis fyrir að meirihluti er að myndast í þingflokknum fyrir því að sótt verði um aðild að ESB.

Magnús Stefánsson gengur nú orðið einna lengst með skrifum sínum um að sótt verði um án tafar. Valgerður Sverrisdóttir og Birkir Jón Jónsson styðja augljóslega að sótt verði um aðild og boðar Birkir þingályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarumsókn. Sú þingályktunartillaga verður óþörf ef stjórnvöld ákveða að setja fram aðildarumsókn án tafar.

Ekki er að efa að félagi Valgerðar og Birkis úr Norð-Austur kjördæmi, Höskuldur Þórhallsson, styðji málstaðinn.

Siv Friðleifsdóttir hefur einnig komið fram og stutt leiðina um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu og er ekki hægt að skilja orð hennar hér öðruvísi en að hún vilji sjá hvaða niðurstaða fengist úr aðildarviðræðum.

Afstaða Bjarna Harðarsonar er öllum kunn, en hann er þó yfirlýstur krónuandstæðingur þ.a. þó hann sé á móti aðild geri ég ráð fyrir að hann hafi fullan kjark til þess að láta reyna á aðildarumsókn. Ef niðurstaðan verður að hans mati óásættanleg geri ég ráð fyrir að hann muni vel treysta sér í að berjast gegn samþykkt hennar.

Formaðurinn sjálfur hins vegar hefur opinberað hug sinn. Hann stendur ekki til aðildar, en útilokar ekkert og virðist geta fellt sig við að látið verði reyna á aðildarumsókn, sbr. ræða hans á miðstjórnarfundi nú í vor.

Efnisleg vinna Framsóknarflokksins, bæði innan og utan ríkisstjórnar, í undirbúningi að hugsanlegum aðildarviðræðum hefur einnig verið til fyrirmyndar. Gjaldmiðilsskýrsla flokksins er einungis nýjasta dæmið um það, en á nýopnaðri Evrópugátt Framsóknarflokksins má vel sjá að frumkvæði Framsóknarflokksins á meðan að hann var í ríkisstjórn var umtalsvert, eins og sjá má af þeim skýrslum sem unnar voru á tíma Halldórs Ásgrímssonar sem utanríkisráðherra.

Framsóknarflokkurinn ætti þannig að geta stutt ríkisstjórnina í þeirri vegferð, verði það ein niðurstaða þeirrar vinnu sem fram fer nú um helgina, að sótt verði um aðild að Evrópusambandinu án tafar.

Þessa ræðu vantaði sl. fimmtudagskvöld!

Ræðan sem ég þurfti að heyra...

Þarf að virkja öryggisventla EES?

Ástand á gjaldeyrismörkuðum og hið frjálsa fall krónunnar vekur mann til umhugsunar um hvort ástæða er til að virkja öryggisráðstafanir skv. fjórða kafla EES-samningsins.

Þar segir m.a. í 112. grein:

1. Ef upp eru að koma alvarlegir efnahagslegir, þjóðfélagslegir eða umhverfislegir erfiðleikar í sérstökum atvinnugreinum eða á sérstökum svæðum, sem líklegt er að verði viðvarandi, getur samningsaðili gripið einhliða til viðeigandi ráðstafana með þeim skilyrðum og á þann hátt sem mælt er fyrir um í 113. gr.
2. Slíkar öryggisráðstafanir skulu vera takmarkaðar, að því er varðar umfang og gildistíma, við það sem telst bráðnauðsynlegt til þess að ráða bót á ástandinu. Þær ráðstafanir skulu helst gerðar sem raska minnst framkvæmd samnings þessa.

Í 113. grein segir síðan m.a.:

1. Samningsaðili sem hyggst grípa til öryggisráðstafana í samræmi við 112. gr. skal tilkynna hinum samningsaðilunum það án tafar fyrir milligöngu sameiginlegu EES-nefndarinnar og skal hann veita allar nauðsynlegar upplýsingar.
2. Samningsaðilar skulu tafarlaust bera saman ráð sín í sameiginlegu EES-nefndinni með það fyrir augum að finna viðunandi lausn fyrir alla aðila.
3. Hlutaðeigandi samningsaðili má ekki grípa til öryggisráðstafana fyrr en einum mánuði eftir dagsetningu tilkynningarinnar samkvæmt 1. mgr. nema samráði samkvæmt 2. mgr. hafi verið lokið áður en umræddur frestur var liðinn. Þegar óvenjulegar aðstæður, sem krefjast tafarlausra aðgerða, útiloka könnun fyrirfram getur hlutaðeigandi samningsaðili strax gripið til þeirra verndarráðstafana sem bráðnauðsynlegar teljast til þess að ráða bót á ástandinu.
Framkvæmdastjórn EB skal grípa til öryggisráðstafana fyrir bandalagið.

Hverjar slíkar öryggisráðstafanir gætu verið er hins vegar erfiðara að sjá fyrir. T.d. væri mögulegt að takmarka tímabundið frjálsa fjármagnsflutninga, viðskipti með krónuna og endurvekja gjaldeyriseftirlit Seðlabankans.

Ákvæðin fela hins vegar í sér ákveðna gagnkvæmni í aðgerðum. Geta öryggisráðstafanir framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins t.d. falið í sér beina aðstoð þess til Íslands með það að markmiði að takmarka neikvæð áhrif erfiðleikana á viðskipti innan EES-svæðisins? Gæti framkvæmdastjórn ESB t.d. óskað eftir því við Seðlabanka Evrópu, í ljósi hagsmuna innri markaðarins, að styðja við íslensku krónuna?

EES-samningurinn a.m.k. hefur í sér vísi að efnahagslegum varnarsamningi samstarfsríkjanna og spurning er hvort núverandi ástand sé orðið þannig að tilefni sé til þess að virkja þann þátt hans. Sértækar ráðstafanir eins og þær sem tilgreindar eru hér að ofan eru markaðshindrandi þ.a. að það væri beggja hagur (Íslands og ESB) að þær vari stutt. ESB hefði þannig beinan hag af því að leggja Íslandi lið.

Hins vegar má einnig velta fyrir sér hvort að Ísland hefði sterkari stöðu ef ósk um aðstoð væri sett fram jafnhliða aðildarumsókn!