Höfundur gjaldþrotsins?

Eitt það fáa sem velflestir virðast sammála um er það að núverandi peningastefna Seðlabanka Íslands sé gjaldþrota.

Það er athyglisvert að lesa “Yfirlýsingu um verðbólgumarkmið og breytta gengisstefnu” og “Greinargerð um verðbólgumarkmið og breytta gengisstefnu” frá Seðlabanka Íslands sem hvoru tveggja voru gefnar út í mars 2001.

Þar er hornsteinn hinnar nýju stefnu lagður og hin háleitu markmið verðstöðugleika útskýrð. Þar er Seðlabankanum veitt “...fullt svigrúm til að beita stjórntækjum sínum í því skyni að ná verðbólgumarkmiði sínu.” Jafnframt kemur fram að “Seðlabankinn mun  stefna að því að árleg verðbólga, reiknuð sem hækkun vísitölu neysluverðs á 12 mánuðum, verði að jafnaði sem næst 2½%”.

Það var og.

Eftir allt sem gekk á hvað varðar gengi krónunnar á síðasta ári er athyglisvert að lesa eftirfarandi í greinargerðinni frá 2001:

“Fyrir lítið opið hagkerfi eins og Ísland skiptir hins vegar gengi gjaldmiðils þess töluverðu máli fyrir innlenda verðlagsþróun og efnahagslífið almennt. Því mun Seðlabankinn eftir sem áður fylgjast náið með þróun gengisins og bregðast við gengisþróun að því leyti sem bankinn telur það nauðsynlegt til að ná markmiðum sínum. Hann er þó ekki lengur skuldbundinn til að halda gengi krónunnar innan ákveðinna marka.

Seðlabankinn mun áfram hafa svigrúm til að grípa beint inn í þróun gjaldeyrismarkaðarins með kaupum og sölu gjaldeyris telji hann það nauðsynlegt til að stuðla að framgangi verðbólgumarkmiðsins eða ef hann telur að gengissveiflur ógni fjármálalegum stöðugleika.”

Það var líka og!

Í lok greinargerðarinnar kemur fram að leita megi m.a. til aðalhagfræðings bankans um nánari upplýsingar. Hann er almennt talinn heilinn á bakvið þessa þá nýju stefnu bankans sem nú hefur beðið gjaldþrot.

Athyglisvert er að það er maðurinn sem nú er oftast nefndur sem líklegur nýr seðlabankastjóri.

“Nánari upplýsingar veita Birgir Ísl. Gunnarsson formaður bankastjórnar Seðlabanka Íslands og Már Guðmundsson aðalhagfræðingur bankans í síma 569-9605.”

Phileas Fogg og ippon Össurar

Það er full ástæða til að óska nýjum forsætisráðherra, Jóhönnu Sigurðardóttur, velfarnaðar í starfi. Phileas Fogg fékk 80 daga til að fara í kringum veröldina - Jóhanna fær 80 daga til að endurreisa Ísland. 

Það vakti athygli mína að helmingur ráðherra samfylkingarinnar eru þær ágætu stöllur úr Þjóðvaka sáluga, fyrrnefnd Jóhanna og svo Ásta Ragnheiður - fyrrum pólitískur samferðarmaður minn í Framsóknarflokknum. Kristján Möller er þarna áfram og svo orkuboltinn Össur Skarphéðinnsson.

Vinur minn úr Samfylkingunni útskýrði fyrir mér að þessi ráðherrasamsetning væri sérstaklega athyglisverð fyrir þær sakir að þau væru öll úr Össurar-armi flokksins. Klassískir kratar.

Hm. Ég þarf að fá það nánar útskýrt afhverju það er athyglisvert.

Hægan, hægan!

Jæja, nú loga bloggheimar. Vandlætið og vænissýkin vegna þess að þingflokkur Framsóknarflokksins samþykkti ekki möglunarlaust nýjan stjórnarsáttmála Samfylkingar og VG er þegar komin út fyrir öll velsæmismörk.

Enda höfuðglæpur að eyðileggja "photo-op" á Austurvelli í jafn-fallegu veðri og var í dag.

Förum aðeins yfir málið.

Sunnudaginn 19. janúar sl. lýkur stórglæsilegu flokksþingi Framsóknarflokksins með því að kjörin er ný forysta með Sigmund Davíð Gunnlaugsson í broddi fylkingar. Jafnframt er þar samþykkt Ályktun um stjórnmála og efnahagsástandið þar sem lögð er til drög að aðgerðaáætlun. Það eru tólf dagar síðan.

Þriðjudaginn 21. janúar er nýjum formanni Framsóknarflokksins veitt "fullt umboð til að bjóða forsvarsmönnum Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs að mynda minnihlutaríkisstjórn flokkanna tveggja sem varin yrði vantrausti af hálfu Framsóknarflokksins á meðan alþingiskosningar verða undirbúnar. " Í þessu sama tilboði er tekið fram að tilboðið sé háð eftirfarandi skilyrðum: "að kosningar fari fram eigi seinna en 25. apríl næstkomandi og að strax verði ráðist í aðgerðir til að koma til móts við skuldsett heimili í landinu og bæta rekstrarskilyrði íslensks atvinnulífs. Í því felist meðal annars að mörkuð verði stefna í gjaldmiðilsmálum þjóðarinnar. Jafnframt verði komið á stjórnlagaþingi sem semji nýja stjórnarskrá íslenska lýðveldisins." Það eru 10 dagar síðan.

Síðastliðinn mánudag slitnar upp úr stjórnarsamstarfi Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar. Dagurinn fer í fundahöld leiðtoga stjórnmálaflokkanna með Forseta lýðveldisins. Framsóknarflokkurinn staðfestir fyrra tilboð um að verja minnihlutastjórn Samfylkingar og VG vantrausti með sömu skilyrðum. Það eru fimm dagar síðan.

Síðastliðinn þriðjudag fær formaður Samfylkingarinnar stjórnarmyndunarumboð. Það eru fjórir dagar síðan. Þann dag, daginn eftir, daginn þar á eftir og aftur í dag, ítrekar Framsóknarflokkurinn tilboð sitt með sömu skilyrðum. Samfylking og VG lýsa sig í reynd sammála skilyrðunum. 

Í dag klukkan 13:30 fær Framsóknarflokkurinn stjórnarsáttmála væntanlegrar ríkisstjórnar í hendurnar. Í honum koma fram markmið, en engar leiðir. Þó orð séu til alls fyrst þá verður að setja fram áætlun.

Það að lýsa yfir með almennur orðalagi að það eigi að hjálpa heimilunum og aðstoða fyrirtækin, en í engu setja fram með hvaða hætti það verður gert er engan veginn fullnægjandi.

"Þetta reddast" viðhorfið dugir ekki til. Það er fullreynt

Það verður að vera trúverðug aðgerðaáætlun, jafnvel þó nýrri ríkisstjórn sé ekki til setunnar boðið nema í rétt um þrjá mánuði.

Kannski menn hefðu átt að nota meiri tíma í að skipuleggja aðgerðaráætlun og minni í að skipuleggja "photo-op"!

Framsóknarmenn hafa ekki breytt eða bætt við skilyrði sín. Þau eru þau sömu í dag og þau voru þegar þau voru sett fram fyrir 10 dögum síðan.

Framsóknarflokkurinn hefur ekki óskað eftir neinu sérstöku í sinn hlut vegna fyrirhugaðs stuðnings við nýja ríkisstjórn. Engar sporslur, engir bitlingar, ekkert rugl.

Framsóknarflokkurinn hefur einungis beðið um að það verði alvöru plan - alvöru aðgerðaáætlun. Það má engan tíma missa. "Photo-oppið" getur hins vegar beðið, jafnvel alveg fram á mánudag!

Sómakennd

Þrír menn sitja saman í stjórn opinberrar stofnunnar. Í dag er þessi stofnun rúin trausti og sannarlega hefur stjórnun og stefna stofnunnarinnar síðastliðinn átta ár leikið stórt hlutverk í því efnahagshruni sem hér hefur orðið.

Meðal þjóðarinnar, á Alþingi og innan fræðasamfélagsins sem mest lætur sig varða þau mál sem stofnunin fjallar um virðist svo til algert sammæli um að stjórn þessi verði að víkja.

Það er yfirlýst markmið nýrrar ríkisstjórnar að skipta þessari stjórn út.

Á alþjóðavettvangi er kallað eftir því að þessari stjórn verði vikið frá.

En hún situr sem fastast.

Að eigin viti gerðu þeir ekkert rangt. Þeir vita betur. Allir aðrir hafa rangt fyrir sér.

Hafa þeir enga sómakennd?

----------------------------------

(Mynd fengin af Wikipedia)

Hagur Sjálfstæðisflokksins...

...er að falla úr ríkisstjórn. Annars munu væntanlegar kosningar snúast um fortíðina og það að koma Sjálfstæðisflokknum frá völdum.

Ef Sjálfstæðisflokkurinn er ekki lengur í ríkisstjórn, breytist öll dínamík kosningabaráttunnar og kosninganna sjálfra.

Flokkurinn fær þá tækifæri til að endurnýja sig í skjóli vinstristjórnar og getur frekar stillt sér upp sem valkosti hvað varðar framtíðarstefnu þjóðarinnar. 

Kosningarnar munu þá geta snúist um mismunandi sýn flokkanna allra og annarra framboða á framtíð Íslands og hvert skal stefna.

Að þessu leyti gætu hagsmunir flokksins og hagsmunir þjóðarinnar farið saman. Hagsmunir allra framboða. 

Fortíðina þarf að gera upp, en það er framtíðin sem skiptir öllu máli.

Viðsnúningur staðfestur

Niðurstaða skoðanakönnunar Fréttablaðsins sem birt er í morgun staðfestir niðurstöðu könnunar MMR frá því fyrr í vikunni. Verulegur viðsnúningur er orðinn í fylgi Framsóknarflokksins. Dauðagöngunni er vonandi lokið.

Niðurstaða flokksþingsins um síðustu helgi, þar sem gjörbreyting varð á forystu flokksins, auk þess sem hann gekkst við mistökum fortíðar og lagði grunn að stefnumörkun og uppbyggingu til framtíðar, á hér stóran þátt.

Fyrst og fremst má hins vegar þakka þennan viðsnúning nýjum formanni, Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni.

Skárri skoðanakannanir eru þakkarverðar. Þær gefa mönnum aukinn kjark og eru gott veganesti inn í þá kosningabaráttu sem framundan er. En hafa ber í huga að það er enn langur vegur að því að ná fram varanlegri endurreisn flokksins.

Ekki eru nema tæp sex ár síðan flokkurinn fékk rúm 17% í kosningum sem þá var talin varnarsigur, en langt frá því ásættanleg niðurstaða.

Nýr formaður, ásamt flokksmönnum öllum þurfa að halda vel á spilunum til þess að byggja á þessari uppsveiflu, festa hana í sessi eins varanlega og hægt er í fljótandi stjórnmálaástandi samtímans, og helst, nema hvað, sækja enn meira fylgi.

Stjórnmálaástandið hér er viðkvæmt, jafnvel eldfimt. Sveiflur næstu vikna í aðdraganda kosninga eiga eflaust eftir að verða verulegar í fylgi allra flokka. Ný framboð eiga án efa eftir að koma fram.

Og heilsufar leiðtoga núverandi stjórnarflokka mun hafa sín áhrif. Megi þau njóta Guðs blessunar og allra góðra óska í sinni baráttu. Þeirra vegna, fjölskyldna þeirra og þjóðarinnar óska ég þeim alls hins besta og skjóts og öruggs bata. 

Stjórnarkreppa

Það hryggir mig að sjá og heyra að hér stefnir allt í fjögurra mánaða stjórnarkreppu.

 Líklega munu sjálfstæðismenn láta undan og fallast á kosningar í vor. Hagsmunir stjórnarflokkanna hvað varðar bæði forystu og innra starf kalla hins vegar á það að fresta þeim eins lengi og hægt er.

 Svona eins og spilafíklarnir sem vilja taka næsta slag af því það hlýtur að koma að því að þeir fái þann stóra.

 Þjóðin getur beðið.

 Ef einhver alvara er á bakvið það að vilja afstýra stjórnarkreppu og fallist er á að hér þurfi að kjósa “sem fyrst” þá á auðvitað að kjósa “sem fyrst”.

 24. grein stjórnarskrárinnar segir eftirfarandi:

 24. gr. Forseti lýðveldisins getur rofið Alþingi, og skal þá stofnað til nýrra kosninga, áður en 45 dagar eru liðnir frá því er gert var kunnugt um þingrofið, enda komi Alþingi saman eigi síðar en tíu vikum eftir, að það var rofið. Alþingismenn skulu halda umboði sínu til kjördags.

 “Áður en 45 dagar eru liðnir” segir þarna. Ef stjórnarkreppa er vond en kosningar óumflýjanlegar er ábyrgðarlaust annað en að boða til þeirra sem fyrst og þá innan 45 daga. Þess vegna eftir mánuð!

 Var einhver búin að plana eitthvað sérstakt laugardaginn 22. febrúar?

 En nei, það stefnir í að félag ákvarðanafælinna muni hikandi og hálf-grátandi fallast á vorkosningar og dagsetning þeirra verði í lok maí.

 Eins og góð kona sagði á Alþingi um daginn:

 “Helvítis lydduskapur er þetta!”

Samtök Atvinnulífsins

Nú í morgunsárið munu Samtök atvinnulífsins kynna tillögu að aðgerðaáætlun undir yfirskriftinni "Hagsýn, framsýn og áræðin atvinnustefna."

Með þessu taka samtökin undir ályktun Framsóknarflokksins um stjórnmála- og efnahagsástandið frá því á flokksþingi. Verulegan samhljóm má og finna með því sem kemur fram í skýrslu samtakanna og sumt hreinlega eins og það sé tekið beint upp úr fyrrum, og væntanlega framtíðar, kosningastefnuskrá Framsóknarflokksins.

20.000 ný störf!

Í tillögum samtakanna er jafnframt kallað eftir því að í samstarfi við lífeyrissjóðina verði settur á laggirnar Framkvæmdasjóður Íslands með fé til ráðstöfunar upp a allt að 75 milljarða. Í þessu er aftur samhljómur með ályktun framsóknarmanna, þó þar hafi metnaðurinn verið öllu meiri, eða upp á 100 milljarða.

Hér er niðurlag skýrslu samtakanna:

Í s l a n d á r i ð 2 0 1 5

Þær tillögur sem hér eru settar fram af Samtökum atvinnulífsins um hagsýna,

framsýna og áræðna atvinnustefnu geta snúið vörn í sókn verði þeim hrint í

framkvæmd. Sé rétt á málum haldið, er framtíð íslensks efnahagslífs öfundsverð.

Árið 2015 gæti einkennst af eftirtöldum þáttum:

• Sköpuð hafa verið 20 þúsund störf frá hruni fjármálakerfisins árið 2008

• Íslendingar búa við aukinn stöðugleika með nýrri mynt.

• Verðbólga er svipuð og í samkeppnislöndum, launabreytingar hóflegar og kaupmáttur eykst.

• Meiri fjölbreytni er í íslensku atvinnulífi en nokkru sinni. Öflug íslensk alþjóðafyrirtæki hafa eflt starfsemi sína, útflutningsfyrirtæki eflst með

auknum stöðugleika í gengi og umhverfi nýsköpunar hefur styrkst.

• Íslenskt atvinnulíf býr við trausta stjórnarhætti og einfalt en traust regluumhverfi.

• Atvinnuleysi er svipað og var 2004 og minna en í flestum ríkjum Evrópu.

• Eftir að kröfuhafar íslensku bankanna komu að rekstri þeirra hefur það eflst og íslenskt atvinnulíf býr við vaxandi traust á erlendum fjármálamörkuðum.

• Bankakerfið er að meginstofni til í eigu innlendra og erlendra fjárfesta.

• Skuldir ríkisins hafa lækkað verulega og eru svipaðar og að meðaltali í evruríkjunum.

• Hlutabréfamarkaðurinn hefur eflst og er markaðsverðmæti hlutabréfa orðið jafnhátt og landsframleiðsla

• Íslenskir lífeyrissjóðir eru áfram í fremstu röð.

• Meiri fjölbreytni er í stjórnum og stjórnun fyrirtækja sem eflt hefur íslensk fyrirtæki.

• Opinber rekstur hefur verið einfaldaður sem skilar sér í betri nýtingu skattfjár

• Áætlanir í ríkisbúskapnum eru gerðar til þriggja ára í senn sem skapar aukinn stöðugleika.

• Ísland er land tækifæranna þar sem græðgi og óhóf hafa vikið fyrir metnaði og fagmennsku.

Er eftir nokkru að bíða? 

Eitraður leiðari

Í öllum hasarnum í dag hefur leiðari Þorsteins Pálssonar í Fréttablaðinu í morgun (gær)án efa farið framhjá flestum.

Hann er skyldulesning.

Sama hvað gerist næstu daga í innanlandsstjórnmálunum er óumflýanlegt að landsfundur Sjálfstæðisflokksins mun fara fram um aðra helgi.

Þar er barist á banaspjótum um sál flokksins og sú sál tengist merkilegt nokk utanríkispólitík að miklu leyti. 

Leiðari Þorsteins byrjar sem huggulegt snakk um nýjan forseta Bandaríkjanna, þær vonir sem hann vekur og þann vanda sem hann þarf að takast á við.

Síðan kemur hins vegar þetta:

"Kjör nýs forseta gefur Íslandi tækifæri til þess að freista þess að koma samskiptunum við Bandaríkin í samt lag. Einhvern veginn hefur kjölfestan farið úr íslenskri utanríkispólitík á síðustu árum eins og ýmsu öðru. Samskiptin við Bandaríkin eru hluti af þeim vanda. Staða okkar í Evrópu er annar hluti.

Brotthvarf varnarliðsins héðan bar að með sérstökum hætti sem á vissan hátt þótti dæmigert fyrir Bush-stjórnina. Fyrir hinu getum við ekki lokað augunum að sú niðurlæging fyrir Ísland sem fólst í háttseminni við þá ákvörðun skrifast að talsverðu leyti á okkar eigin reikning.

Viðræðurnar við stjórnvöld í Bandaríkjunum um framtíð varnarsamstarfsins byggðust á kolröngu stöðumati af Íslands hálfu og svipuðu oflæti og leiddi af sér ris og fall bankakerfisins. Afleiðingin varð brestur í samskiptum við bandalagsþjóð til margra ára. Segja má að það hafi verið fyrstu alvarlegu utanríkispólitísku mistök lýðveldistímans.

Sú hugmyndafræði að Ísland geti án skuldbindinga spilað á stórveldi heimsins sitt á hvað til að tryggja hagsmuni sína frá einum tíma til annars er jafn fúin og hlutleysisstefnan á sinni tíð. Nánari Evrópusamvinna er því rökrétt framhald á aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu. Það breytir hins vegar ekki mikilvægi þess að treysta á ný samskiptin við Bandaríkin. Þeir fersku vindar sem fylgja stjórnarskiptunum þar í gær opna möguleika fyrir Ísland til að takast á við það viðfangsefni í ljósi nýrra aðstæðna, á nýjum forsendum og af fullu raunsæi.

Það var löngum mikilvægur kjarni í utanríkispólitíkinni að fylgja þeim Evrópuþjóðum að málum sem stóðu vörð um tengslin yfir Atlantshafið. Nýjar aðstæður hafa ekki breytt þeirri þörf í tvíhliða samstarfi og í samvinnu með öðrum Evrópuþjóðum." 

Feitletrun er mín. Hér er spjótum beint á margt og marga í fáeinum vel völdum orðum. Augljósast er að hér er spjótum m.a. beint að utanríkispólitískum greinum Styrmis Gunnarssonar, fyrrum ritstjóra Morgunblaðsins, á heimasíðu Evrópunefndar Sjálfstæðisflokksins. En spjótin beinast að sama skapi einnig að fleiru og fleirum. 

Verulega athyglisvert.

Ályktun

Ég má til með að vekja athygli á Ályktun um stjórnmála- og efnahagsástandið sem afgreidd var undir lok flokksþings Framsóknarflokksins síðastliðin sunnudag. 

Upphaflega var þetta hefðbundinn stjórnmálaályktun, en tók hins vegar nokkrum breytingum í meðförum þingsins. Hún hefst á þessum orðum:

"Íslenska þjóðin stendur frammi fyrir miklum erfiðleikum í efnahagsmálum.  Fall krónunnar, hrun bankanna og gríðarleg skuldsetning vegur að undirstöðum þjóðarbúsins. Staða atvinnulífsins og þorra heimila í landinu er ógnvænleg.

Stjórnmálin hafa brugðist. Traust er af skornum skammti.

Við þessar aðstæður er brýnt að brugðist verði við með ábyrgum, en jafnframt afgerandi hætti. Þörf er á metnaðarfullri aðgerðaáætlun þar sem tekið er á bráðavanda heimilanna og atvinnulífsins, jafnframt því sem slík aðgerðaáætlun verður að varða leið til lengri tíma."

Í ályktuninni er jafnframt lagt til slíkrar aðgerðaráætlunnar, en hvatt er til þess að hún verði unnin nú á næstu dögum og vikum í samráði við aðila vinnumarkaðar og lífeyrissjóðina. M.a. er lagt til að settur verði á laggirnar sérstakur tímabundinn Endurreisnarsjóður, sem m.a. byggir á hugmynd Halls Magnússonar frá því fyrir flokksþing.

Ályktunin ber skýrt með sér að Framsóknarflokkurinn er flokkur aðgerða.